Konu: Viraj !!! Baktığın yere gidersin, NEDEN ?

[oktayoktem]

Viraj konusu hepimizin defalarca okuduğu bir konu.  Ben de ''meraklı melahat'' nasıl oluyor da oluyor onu anlatmaya çalışayım.
Ayağa kalktığımız günden itibaren yerçekimine maruz kalırız... dengede kalabilmek için yerçekimi kuvvetinin vücudumuzun orta hattından geçmesi gerektiğini herhangi bir sağlık problemimiz yoksa çok ta iyi öğreniriz. Belli bir yaşa geleseye kadar da merkezkaç kuvvetine nasıl karşı gelebileceğimizi bilemeyiz. (Merkezkaç kuvveti diye bir kuvvetin olmadığını fizikçiler ve matematikçiler iyi bilirler ama kafaların karışmaması için ben yine de merkezkaç kuvveti diye bahsedeceğim )

Dengemizi sağlamak için göz, orta kulak ve beyin koordineli bir şekilde çalışır.

Derslerde-eğitimde viraja girerken viraj çıkışına doğru bakılması istenir. Aslında bu beyni kandırmak için kullanılan güzel bir yöntemdir. Viraj çıkışına bakıldığında merkezkaç ve yerçekimi kuvvetlerinin bileşkesi olan bir vektörde motoru yatırırız. Oluşan bu açıyı beynimiz artık bizim yeni dik pozisyonumuz olarak algılar ve herhangi bir endişe de yaşamayız.
İşler ters gittiğinde neler oluyor ? Diyelim ki viraj sola ve tatlı tatlı virajımızı alıyoruz ..yolun sağında dışarıda bir objeye takıldığımızda beyin merkezkaç kuvvetinden gelen verileri siliyor , sadece yerçekiminden gelen verileri okuyor . Bu tek veriye göre bulunduğumuz açının yanlış olduğunu ve dik pozisyona geçmemizi emrediyor .Bizimle birlikte motorda dik pozisyona gelerek virajı kaçırmamıza neden oluyor. Olay bu kadar basit

[Adalya]

Vay be her virajda kendi beynimizi kandırıyoruz demek ki 

Teşekkürler, ilginç bilgiler...

[TA4B]

Oktay ders güzel vede yerinde idi...  En kolay anlaşılır şekilde yazmışsın ...teşekkürler. 

[drerkal]

Kesinlikle çok anlaşılır biçimde yazıya dökmüşsün Oktay'cığım..
Eline sağlık..

[zbahce]

Örneğin sola U (saç tokası) şeklindeki virajın tamamının görüldüğü ve görülemediği iki viraj tipinde, yol hakkına saygı gereği kendi şeridimizde giderken, bir tarftan viraja yolun en sağından yaklaşarak gerek görüşümüzü artırmaya, gerekse yatış açımızı büyük tutmaya (hızımız buna zorlar bizi) çalışırken;
1. Virajın giriş ve çıkışının tamamen göründüğü başka bir herhangi bir tehlikenin olmadığı durumda;  virajın hangi noktasına geldiğimizde bakışımızı nereye (viraj çıkışına) çevireceğiz? Başımızı çevirdiğimiz bu nokta veya noktalar aynı zamanda dönüşe başladığımız noktamıdır?  Viraj çıkışı sabit bir noktamıdır? Yoksa biz ilerledikçe baktığımız viraj çıkışı da  ilerler mi? Veya yol yüzeyi tamamen görünen bu yolda hayali bir limit noktası seçerek onu mu kovalamılıyız? Bu arada bakışımızı motorun yönünden ne kadar ayırmalayız (a. Başımızı çevirmeden göz atmakla motorun gittiği yeri göremeyecek kadar mı? b. Başımızı çevirmeden göz hareketi ile motorun gittiği yeri görecek kontrol edecek kadar mı? c. Yoksa merkez dışı görüş ile motorun gittiği yeri görecek kadarmı?)
       Bu soruların cevabını Yol Sanatı kitabında net olarak ben bulamadım, Yine OMM tarafTam Hakimiyet kitabında ise (özetle aklımda kaldığı kadarı ile şu anda kitap elimin altında değil) viraja gelmeden virajın derinlerinde dönüş noktanı taslak olarak belirle, bu noktaya yaklaştığında başını viraj çıkışana çevir ve motoru bir anda yatırarak keskin bir dönüş yap, dönüş işlemini ilemini bir anda  bitir, viraj "U" tipi ise iki noktada keskin dönüşlerle dönüş işlemininin tamamlanabileceğini yazıyor, virajı düzgün bir yay çizerek alma durumunda motor yatıkken amortisörlerde oluşan sürtünmenme ve direncin dengeyi olumsuz etkilediğini yazıyor.
2. Kör bir viraj içinde benzer soruların cevabını arayabiliriz. 

[zbahce]

Yazımı tamamlamadan kazara göndermiş bulundum,
Birinci maddenin ikinci paragrafını tekrar yazıyorum,

Bu soruların cevabını Yol Sanatı kitabında net olarak ben bulamadım, yine OMM tarafında tercüme ettirilerek yayınlanan Tam Hakimiyet kitabında ise (pistte ve yol sürüşlerinde) özetle;  viraja gelmeden virajın derinlerinde taslak dönüş noktasının belirlenmesini, bu noktaya yaklaşıldığında başın viraj çıkışana çevirilerek ve motorun bir anda yatırılmasını yani keskin bir dönüş yapılmasını, dönüş işleminin bir anda  bitirilmesini, "U" tipi virajlerde ise iki noktada keskin dönüşlerle dönüş işlemininin tamamlanabileceğini, virajı düzgün bir yay çizerek almanın motor yatıkken amortisörlerde oluşan sürtünme ve direncin dengeyi olumsuz etkilediğini belirtiyor,

[okdedik]

Oktay bey bilgilendirme için için teşekkürler ilginç bilgiler 

Örneğin sola U (saç tokası) şeklindeki virajın tamamının görüldüğü ve görülemediği iki viraj tipinde, yol hakkına saygı gereği kendi şeridimizde giderken, bir tarftan viraja yolun en sağından yaklaşarak gerek görüşümüzü artırmaya, gerekse yatış açımızı büyük tutmaya (hızımız buna zorlar bizi) çalışırken;
1. Virajın giriş ve çıkışının tamamen göründüğü başka bir herhangi bir tehlikenin olmadığı durumda;  virajın hangi noktasına geldiğimizde bakışımızı nereye (viraj çıkışına) çevireceğiz? Başımızı çevirdiğimiz bu nokta veya noktalar aynı zamanda dönüşe başladığımız noktamıdır?  Viraj çıkışı sabit bir noktamıdır? Yoksa biz ilerledikçe baktığımız viraj çıkışı da  ilerler mi? Veya yol yüzeyi tamamen görünen bu yolda hayali bir limit noktası seçerek onu mu kovalamılıyız? Bu arada bakışımızı motorun yönünden ne kadar ayırmalayız (a. Başımızı çevirmeden göz atmakla motorun gittiği yeri göremeyecek kadar mı? b. Başımızı çevirmeden göz hareketi ile motorun gittiği yeri görecek kontrol edecek kadar mı? c. Yoksa merkez dışı görüş ile motorun gittiği yeri görecek kadarmı?)
       Bu soruların cevabını Yol Sanatı kitabında net olarak ben bulamadım, Yine OMM tarafTam Hakimiyet kitabında ise (özetle aklımda kaldığı kadarı ile şu anda kitap elimin altında değil) viraja gelmeden virajın derinlerinde dönüş noktanı taslak olarak belirle, bu noktaya yaklaştığında başını viraj çıkışana çevir ve motoru bir anda yatırarak keskin bir dönüş yap, dönüş işlemini ilemini bir anda  bitir, viraj "U" tipi ise iki noktada keskin dönüşlerle dönüş işlemininin tamamlanabileceğini yazıyor, virajı düzgün bir yay çizerek alma durumunda motor yatıkken amortisörlerde oluşan sürtünmenme ve direncin dengeyi olumsuz etkilediğini yazıyor.
2. Kör bir viraj içinde benzer soruların cevabını arayabiliriz.

Zeki abicim konu güzel bir yere geldi eğitsel açıdan,kendi bildiklerimi ve yaptıklarımı söylerek katkıda bulunmak isterim doğru yanlış tartışılabilinir.Virajı görür görmez virajın çıkışına referans noktaları (asfalt,ağaçlar,tepenin,dağın kıvrımı)ararım yol nereye gidiyor keskinleşiyor mu yoksa viraj açılıyor mu ve asıl bakılması yer olarak da asfalt diye biliyorum.Asfaltın iki tarafı birbirinden ayrılıyorsa viraj açılıyor, birleşir ve takip edildiğinde bize yaklaşıyorsa keskin viraj olarak algılarım. Bakışlarda ise tahmin edileceği gibi viraj görür görmez kafa çevrilip motorun baktığı yerden kopup (arada yol çizgimizi kontrol ederek- göz ucuyla ) viraj çıkışına konu başlığında yazıldığı gibi gideceğimiz yere bakarak ve onu takip ederek, bu arada pozisyonu unutmadan şerit ihlali yapmadan görüş açısının maksimum olduğu yerden (sağ viraja göre solda,sola virajda sağda) çizgi oluşturarak hızımızı tehlike anında durabileceğimiz hıza göre ayarlayarak ve tüm bunları yumuşak bir şekilde yaparak dönüşümüzü tamamlayabiliriz... Siz ne dersiniz?

[oktayoktem]

Zeki Abi kafana takılan bu sorulara kitaplarda yeterince yanıt bulamamış olmanın sebebi sadece düz yolun tanımını yaparken herhangi bir tereddüt yaşamıyor olmamızdan.  Neredeyse düz olmayan tüm yollara viraj-lı demek mümkün . Bu da işi standart hale getirmeyi zor kılıyor.  Kitabı yazan yazarın kafasından geçen viraj ile bizim kafamızdan geçen viraj aynı olmak zorunda. Yoksa işler karışıyor...

O  zaman bunu standart hale getirelim. Örneğin:  Yarıçapı 30 metre olan bir daire şeklinde yol düşünelim yani sonsuz viraj.

Hadi kafaları bulandıralım   kendi kendimize küçük bir test yapalım.  meraklı melahat 

1. test: Odamızın karşı duvarına bakalım başımızı oynatmadan gözümüzle mümkün olan en sol kesimi görmeye çalışalım. Şimdi başımızı oynatmadan gözümüzü yavaş yavaş soldan sağa doğru ve sağ taraftaki en uç noktayı göreseye kadar  çevirelim dikkat baş sabit...  Bu 1. testi yaparken şunu göreceksiniz. gözünüz ara ara soldan sağa doğru bakışını değiştirirken kısa süreli  duvardaki objelere takılarak   duraklamalar yaşayacaktır. Yani filmin kesik kesik gelmesi gibi.

2.test: 1 testi yaparken işaret parmağınızı ileriye uzatın soldan sağa doğru işaret parmağınızı hareket ettirirken gözünüzle işaret parmağınızı takip edin.  Bu 2 testte hiç bir tereddüt duraklaması yaşamadan soldan sağa doğru gözünüzü çevirdiğinizi göreceksiniz.

Gelelim Zeki Abinin 10 puanlık sorusuna: 

Acemi birisinin bu daire şeklinde sonsuz virajı alırken yaşayacağı şu olur çoğunlukla. Motor belli bir hızda ve belli bir açıda virajını alırken motorun ara ara dik pozisyona geldiğini ve tekrar motorunu yatırdığını gözlemleriz. Bunun nedeni 1. teste olan olaylardır. Viraja girerken hareketsiz bir noktaya bakıyor olması ve o noktaya yaklaştıkça baktığın yere gidersin sendromunun gerçekleşmesi. Bu esnada motun dik pozisyona geldiğini hissedip kendine yeni bir uzak nokta arar bulunca rahatlar ve tekrar virajına devem eder. Viraj eğitimine yeni başlamış birisinin göz -beyin işletim sistemini 5 saniyede 1 kare çekebilen fotoğraf makinesine benzetirsek. Motosiklet eğitimini taaaa küçük yaştan itibaren almaya başlamış örneğin Rossinin göz-beyin koordinasyonu saniyede 20 kare çeken fotoğraf makinesi gibi. Bizim için durağan bir objeden gözümüzü ayırıp diğerine geçmek zor olurken Rossi her saniye sırasıyla 20 objeye fikse olup bulunduğu konumla  odaklandığı noktanın sürekli aynı açı ve/ veya  uzaklıkta olmasını sağlayabilmekte.

Peki Rossi bu sonsuz dairede bulunduğu noktaya göre dairenin neresine bakıyor. bana göre bu çok bilinmeyenli bir denklemdir. Çok bilinmeyenli bir denklemde verilere göre baktığı nokta da değişir.
1. Bilinmeyen dairenin çapıdır
2. bilinmeyen motorun hızıdır
(yolun durumu,açısı, rüzgar v.s gibi durumları sabit kabul edelim)
Dairenin çapı büyüdükçe bakışımız düzleşir,
Motorun hızı yavaşladıkça bakışımız düzleşir

Genellikle baktığın yere gidersin teorisi virajdan savrulup virajı kaçırmakla özdeşleşmiş olsa da çok yavaş ve çapı büyük bir sonsuz dairede ilerken olabildiğince dairenin en son noktasını görmeye çalışmak , baktığın yere gidersin teriminin eksik, doğrusunun ''baktığın yere en kestirmeden gidersin '' olması gerektiğini kanıtlar.



 

[zbahce]

Evet Oktay ve Onur kardeşim çok ayrıntılı güzel analizlerinden çok istifade ediyor ve tamamına katılıyorum, açıklamalarınız için çok teşekkür ederim,
Sizinde belirttiğiniz gibi bütün virajlardaki koşullar teorik olarak birbirinden farklı,
Belki de ben olmayan bir bağlantının (formülün) arayışındayım, o da şu; ortalama bir sürücünün her hangi bir virajın mevcut yol ve trafik koşullarında (pist değil) motosikletinin konumunu ve hızını tam denetim altında tutabilmesi için motorunun konumu (yönü) ile başının (burnunun elbette gözlerinin de) baktığı yön (yer) arasındaki açının,  motorun konumu-yönü, hızı, virajın çapı, limit noktası gibi parametrelere göre anlık olarak ne olacağı?
Konunun dibine de darı ekmekte istemiyorum ama, bu arayışıma şimdiye kadar olduğu gibi değerli bilgilerinizle katkı vermeye devam ederseniz memnun olurum,   

[drerkal]

Çok güzel açıklamalar..
Müsadenizle dahil olmak istiyorum..

Öncelikle belirli kavramları netleştirmek gerekir.

Üçüncü gözümüz diyebileceğimiz  çenemizin gösterdiği istikamet sınır noktası olmalıdır. Bu motorun yatışına veya düz oluşuna göre başımızın herzaman yere dik bir açıda kalmasına yardımcı olur. Bu da iç kulağımızdaki labirent sisteminin beyinciğe vücut pozisyonumuzun halen dik olduğu sinyalini göndermesini sağlar. Pek tabiki beyinciğimizin vücut pozisyonunu hesaplaması için tek veri kaynağı labirent değildir. Gözlerimizden gelen sinyal de beyinciğin hesap yapmasına yardım eder. Bu yüzden bakışımız da doğru yerde olmalıdır.

Aksi olursa ne olur. Labirent düşüyoruz sinyalini verirse, gözlerimiz bunu desteklerse beyincik duruma müdahale edecek, kaslara sinyal gönderecek, vücudumuzu doğrultmaya, dolayısı ile motoru dikleştirmeye çalışacaktır. 

Yol Sanatı derki: Sınır noktası yol yüzeyinin engelsiz görülebilen en uzak noktasıdır.

Sürüş esnasında hızımızı bu noktaya göre belirleriz.

Eğer çok uzaktaysa ya da bizden uzaklaşıyorsa hızlanabiliriz. (Hızlanmak zorunda değiliz )
Bize yaklaşıyorsa, yaklaşma hızı azalıp durana kadar ve bizle aynı hızda ilerlemeye başlayana kadar yavaşlamalıyız.
Eğer hareket etmiyorsa bizle aynı hızda ilerlemeye başlayana kadar yavaşlamalıyız.
Eğer bizimle birlikte, aynı hızda ilerliyorsa doğru hızdayız. 

Burdan anlaşılabileceği gibi sınır noktası hiçbir zaman sabit bir obje değil, yol yüzeyinin engelsiz görülebilen en uzak noktasıdır.

Engelsizden kastımız nedir?

Örneğin sola U viraj düşünelim. Virajın çıkışı ile girişi arasında yolun sol bariyeri dışında bir engel olmasın. Sol bariyer de tampon seviyesinde olması sebebiyle ve altındaki boşluklar nedeniyle hem üstten hem de alttan görüşe izin veriyor. Bu şartlarda viraj çıkışını çok rahat görebilmemize rağmen sınır noktası yol yüzeyinin en sağ ucunun  sol bariyer ile birleştiği noktadadır. Yani viraj çıkışının çok daha öncesidir. Bu şartlarda viraj çıkışına bakmak çok erken kapatmaya neden olacağından sakıncalı olacaktır.

Şimdilik bu kadar.. Takipteyim, devam edeceğim..

[Adalya]

  Süper açıklamalar herkesten, teşekkür ederim, okuyorum, öğreniyorum 

[okdedik]

Oo süpersiniz Oktay bey , İbrahim abi daha öğrenecek çok şeyimiz var   
Not: Meraklı Melahat hoşuma gitti   

[oktayoktem]

Oo süpersiniz Oktay bey , İbrahim abi daha öğrenecek çok şeyimiz var   
Not: Meraklı Melahat hoşuma gitti   

Colin  McRea'ya normal trafikte ilerlerken vitesi değiştirmeye karar verdiğinde ilk ne yaparsın diye sormuşlar . Yanıt vermek için bayaaaa bi düşünmüş. 
Bizimki sadece teorik yorumdan ibaret . Virajı alamazda (tıktık demire vuralım) üstümüzü başımızı silkeleyecek şansımız olduğunda ,''n'oldu geçmiş olsun '' diye sorduklarında yanıtım çok bilimsel olur hepsi bu

[okdedik]

Oo süpersiniz Oktay bey , İbrahim abi daha öğrenecek çok şeyimiz var   
Not: Meraklı Melahat hoşuma gitti   

Colin  McRea'ya normal trafikte ilerlerken vitesi değiştirmeye karar verdiğinde ilk ne yaparsın diye sormuşlar . Yanıt vermek için bayaaaa bi düşünmüş. 
Bizimki sadece teorik yorumdan ibaret . Virajı alamazda (tıktık demire vuralım) üstümüzü başımızı silkeleyecek şansımız olduğunda ,''n'oldu geçmiş olsun '' diye sorduklarında yanıtım çok bilimsel olur hepsi bu

Hepsi refleks olana kadar sonrası otomatiğe bağlıyor..

[Afterburner]

İbrahimcim.

Süper yorumlamışsın,

Daha önce bu konu ile ilgili farkli fikirler dinlemiştim.
Senin yazdığın bu yazinin altina imzami atarim.
Aynen katılıyorum.