Bir forumda gezergen gözüme çarpan ve daha önceleride defalarca okuduğum bu yazıyı Motorsiklet sezonunun açıkması(gerçi bizim bölgemizde hiç kapanmadı ),tekrar hatırlanması niyetiyle foruma koyuyorum
Motosiklet Kaza Faktörleri ve Önlemlerin Belirlenmesi
Bu çalışmanın adı "Hurt (Harry Hurt) Çalışması, Motosiklet
Kaza Faktörleri
ve Önlemlerin Belirlenmesi (Hurt Study Motorcycle Accident Cause
Factors and
Identification of Countermeasures)". Söz konusu rapor ABD Ulusal
Karayolları
Güvenlik Müdürlüğü'nce finanse edilerek Güney Kaliforniya
Üniversitesi
tarafından gerçekleştirilmiş. Los Angeles bölgesindeki 900
motosiklet kazası
her yönüyle incelenmiş, ayrıca 3600 motosiklet kaza raporu analiz
edilmiş.
Rapor asıl olarak yüzlerce sayfa ancak sonuçlar madde madde
özetlenmiş.
1. Motosiklet kazalarını 3/4'ü diğer bir araç ile çarpışma
şeklinde
gerçekleşmektedir. Diğer araç çoğunlukla bir otomobil
olmaktadır.
2. Kazaların 1/4'ü diğer bir araç olmaksızın gerçekleşmiş,
motosiklet
yolda veya çevrede bir cisim ile çarpışmıştır.
3. Araçtaki teknik arıza nedeniyle meydana gelen kazalar %3'den daha
az
bir orandadır. Bu tür kazalar çoğunlukla tek araçlı kaza olup
kontrol,
patlak bir lastik nedeniyle yitirilmiştir.
4. Tek araçlı motosiklet kazalarında sürücü hatası ana
faktördür. Tipik
hatalar aşırı sert fren, aşırı sürat nedeniyle kaymak veya
viraja
girmemek/yatmamak (under-cornering) olmuştur.
5. Kötü yol şartları (bozuk asfalt, çukurlar vs.) kazaların
%2'sine,
hayvanlar %1'ine sebep olmuştur. Not: Bu yüzdelerin Türkiye'de daha
yüksek
olduğunu kabul edebiliriz.
6. İki aracın karıştığı kazalarda, diğer araç sürücüsünün
motosikletin
geçiş hakkını ihlal etmesi, bu tür kazaların 2/3'üne sebep
olmuşlardır.
7. Diğer sürücülerin, motosikletlileri görememeleri ve
algılamamaları
motosiklet kazalarının ana sebebidir. Motosikletle çarpışan araç
sürücüleri
kazadan önce motosikleti hiç görmemiş veya çok geç görüp
kazayı
önleyememiştir.
8. Diğer sürücülerin kasıtlı saldırgan hareketleri motosiklet
kazalarında ender bir sebeptir. Sık karşılaşılan bir kaza tipi
motosiklet
düz seyrederken, karşıdan gelen otomobilin sola saparak onun önüne
çıkmasıdır.
9. Yol kavşakları motosiklet kazalarının en çoğunlukla meydana
geldiği
yerlerdir. Diğer araçlar motosikletin geçiş üstünlüğünü
tanımamakta ve bir
çok kez trafik ışıklarına uymamaktadırlar. Not: Yol
üstünlüğü ve trafik ışık
ihlallerinin Türkiye'de daha da fazla olacağını kabul edebiliriz.
10. Hava şartları, kazaların %98'inde bir faktör değildir.
11. Çoğu kaza kısa yolculuklar (alışveriş, iş, arkadaş
ziyareti, sinema
vb.) sırasında meydana gelmiştir ve kazanın yeri yola çıkış
noktasına
yakındır. Not:Bu konu ilginç çünkü kısa yolculuklar aynı
zamanda koruma
takmaya en çok üşendiğimiz yolculuklar.
12. İki araçlı kazaların yarısında bir araç diğerini,
ışığın göz alması
veya diğer araçlar yüzünden iyi görememiştir.
13. İki araçlı kazalarda motosikletin görünebilir olması kritik
bir
faktördür. Gündüz far yakılması, görülmesi kolay sarı, turuncu
veya parlak
kırmızı ceketlerin giyilmesi kaza olasılığını belirgin biçimde
azaltmıştır.
14. Özellikle motosikletin ve sürücünün ön kısmının fark
edilebilir
olması kritik önem arz etmiştir.
15. Kazaların %62'sinde kaza sonrasında yakıt sızıntısı meydana
gelmiştir. Bu durum yangın tehlikesi arz etmiştir.
16. Ortalama kaza öncesi hız 29.8 mph(44 km/s), ortalama kaza hızı
21,5mph(32km/s) olup, kazaların binde birinde hız 86 mph (130km/s)
olmuştur.
17. Çarpılan cisimin görüş alanının içinde olduğu
görülmüştür. Çarpılan
cisimler, olayların 3/4'ünden fazla olarak düz çizginin 45derece
sağ ve
solunda yer almıştır.
18. Mekanik arıza sonucu oluşan kazalar az görülmüş olup, olan
kazalar
yanlış veya eksik bakım/tamir sonucu meydana gelmiştir.
19. Motosiklet sürücüleri arasında 16-24 yaş arasında olanlar,
kaza
yapmada belirgin şekilde çok, 30-50 yaş arasında olanlar belirgin
biçimde az
tespit edilmişlerdir. Kazaların %96'sı erkek sürücüler
tarafından yapılmış
olsa da kadın sürücülerin kaza oranının yüksek olduğu
görülmüştür.
20. Çoğu kaza yapan sürücüler zanaatkar, işçi ve
öğrencilerdir.
Profesyoneller, satıcılar ve zanaatkarlar daha az, öğrenciler ve
işsizler
daha fazla kazaya karışmışlardır.
21. Daha önce trafik suçu işlemiş veya kaza yapmış olanların
sayısı kaza
raporlarında belirgin olarak yüksektir.
22. Kaza yapan motosiklet sürücülerinin büyük çoğunluğu
sürüş eğitimi
almamıştı; %92'si kendi kendilerine öğrenmişler veya
arkadaş/aile
öğretmişti. Motosiklet sürüş eğitimi, kaza yapmayı önlemekte,
kaza durumunda
yaralanma olasılığını azaltmaktadır.
23. Kaza yapan sürücülerin toplam motosiklet tecrübeleri 3 yıl
olduğu
halde, yarıdan fazla kazada sürücüler, kaza yaptıkları
motosikletle 5 aydan
daha az bir sürelik tecrübeleri bulunmaktaydı. Cross motosiklet
tecrübesi
olan sürücüler kaza istatistiklerinde belirgin olarak az temsil
edilmişlerdir.
24. Kazadan önce dikkatsizlik yaygın bir kaza faktörüdür.
25. Ölümle sonuçlanan kazaların yarısında alkol unsuru vardır.
26. Kazalarda sürücülerin kazayı önlemede belirgin biçimde
yetersiz
kaldıkları gözlemlenmiştir. Çoğu sürücü fazla frenle arka
lastiği kaydırmış,
ön lastiği yeterince sıkmamıştır. Kontra ve ani yön değiştirme
(countersteer
and swerwe) kabiliyetleri gösterememişlerdir.
27. Tipik bir kaza pozisyonu, sürücüye kazayı önlemek için 2
saniye
zaman bırakmıştır.
28. Yolcu taşıyan motosikletler kaza istatiklerinde azdır.
29. Motosikletle çarpışan diğer araçların sürücülerinin yaş
durumlarına
bakıldığında 20-29 arası ve 65 üzeri yaşlar yoğunluktadır. Bu
sürücüler aynı
zamanda motosikletlere yabancı kimselerdir.
30. Büyük hacimli motosikletler daha az sayıda kazaya karışmış
gözükmektedirler ancak kazaları daha büyük yaralanmalara yol
açmıştır.
31. Motosikletlerin renklerinin kaza yapma üzerindeki etkileri
ölçülememiştir. Ancak bu konu gözardı edilebilmelidir, çünkü
motosikletlerin
çoğunlukla ön yüzeyleri çarpıştıkları araca gözükmektedir.
32. Kaportası, ön camı olan motosikletler kaza istatistiklerinde
daha az
yer almışlardır. Bunun nedeni kolay görünebilme ve bu tür
motosikletlerin
daha tecrübeli ve eğitimli sürücüler tarafından kullanılması
olmalıdır.
Not:Türkiye'de büyük motosikletler acemi sürücüler tarafından
sıklıkla
kullanılmaktadır.
33. Kazalarda, motosiklet ehliyeti olmayan, hiç ehliyeti olmayan ve
ehliyetleri geri alınmış sürücüler belirgin şekilde yoğundular.
34. Modifiye edilmiş yarı chopper veya cadde (semi-shopper or cafe
racer) tipi motosikletler kazalara kesinlikle çok karışmışlardır.
35. Kazalarda yaralanma olasılığı çok yüksektir. Birden fazla
araçlı
kazaların %98’inde, tek araçlı kazaların %96’sında sürücü
yaralanmıştır. Bu
yaralanmaların %45'i ciddi yaralanmalardır.
36. Yaralanmaların yarısı bacakta olmuştur (ayak bileği, alt
bacak, diz
ve üst bacak).
37. Motor koruma demirleri etkili bir yaralanma önleyici
olmamıştır.
Ayak bileklerindeki yaralanmaları azaltırken üst bacak, diz ve alt
bacak
yaralanmalarını arttırmıştır.
38. Ağır botlar, mont, eldiven vs. giyilmesi, sık görülen
sürtünme ve
yırtılma yaralanmalarını etkili olarak önlemiştir.
39. Kazaların %13'ünde, özellikle iki araçlı ve ortalamadan
yüksek
süratli kazalarda kasık yaralanmaları meydana gelmiştir.
40. Yaralanma derecesi, hız yükseldikçe, alkol alındığı
durumlarda ve
motosiklet büyüdükçe artmıştır.
41. Kazalarda sürücülerin %72'si göz koruması kullanmıyordu.
Sürücülerin
görüşlerinin, rüzgar nedeniyle bozularak tehlikeyi geç fark
etmeleri
olasıdır.
42. Trafikte seyreden sürücülerin %50'si kask kullanırken, kaza
yapan
motosiklet sürücülerinin %40'ı kask kullanıyordu.
43. Kazalarda motosiklet eğitimi almamış, düşük eğitim seviyeli
ve genç
motosiklet kullanıcılarının, özellikle sıcak günlerde ve
yolculuk kısa
olduğunda kask kullanmadıkları görüldü.
44. Ölümle sonuçlanan kazalarda öne çıkan yaralanmalar göğüs
ve kafa
yaralanmaları oldu. Kafa yaralanmalarını önleyici tek faktör
kasktır. FMVSS
218 standardına uyan kask etkili bir koruyucudur.
45. Kask kullanımı duymayı veya görüntüyü engelleyici, dikkat
dağıtıcı
herhangi bir etkide bulunmamıştır. Hiç bir kazada kask kullanımı
kazanın
nedenlerinden biri olmamıştır. Not: Demek ki kask takmamak için
"kasksız
daha dikkatli oluyorum, görüntümü engelliyor vs" iddiasında
bulunanlar
oluyor.
46. FMVSS 218 (*) standardı kazalarda üst seviye bir koruma
sağlamakta
olup başın arkasının korunması , kapalı kasklarda yüzün
korunması ve tüm
kask bedenlerinin sağlanması konularında eklemeler yapılmalıdır.
47. Kask kullanan sürücüler her tür yaralanmada ve her kaza
şiddetinde,
belirgin olarak daha az kafa ve boyun yaralanmasına maruz
kalmışlardır.
48. Kapalı (full facial) kask kullanımı korunmayı arttırmakta,
yüz
yaralanmalarını belirgin şekilde azaltmaktadır.
49. Boyun yaralanmalarında kask bir neden olmamıştır. Aksine bir
çok
önemli olabilecek boyun ve kafa yaralanmasını önlemiştir.
50. Kaza yapan sürücülerin %60'ı kaza sırasında kask
kullanmıyorlardı.
Bu grubun %26'sı rahat olmadıkları için, %53'ü de sadece bir kaza
olasılığı
akıllarına gelmediği için kask takmadıklarını belirttiler.
51. Kaza geçirenlerin %10'dan azının geçerli sağlık ve kaza
sigortası
bulunuyordu.
Yukarıdaki bilgiler aşağıda belirtilen kaynaktan alınmıştır.
Sayın Hakan
ERMAN tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir.
Motorcycle Accident Reconstruction: Understanding Motorcycles
Kenneth S. Obenski, P.E.
ISBN 0-913875-03-1
Lawyers & Judges Publishing Co.
Tucson, AZ 85751-0040
Call (602) 751-1500 to order... or fax (602)751-1202
* Federal Motor Vehicle Safety Standard 218 (FMVSS 218)
